| Spiegel der Zeevaert 1584 - 1585 |
|
De Enkhuizer stuurman Lucas Janszoon Waghenaer (ca. 1533-1606) voltooide omstreeks 1580 de 23 kaarten voor het eerste deel van zijn Spieghel der zeevaerdt. Aangezien er nooit aanwijzingen zijn gevonden dat hij ze heeft gekopieerd van bestaande bronnen, neemt men aan dat hij ze ten dele heeft gemaakt uitgaande van zijn eigen waarnemingen als stuurman en dat voor het overige zijn grote ervaring in praktische navigatietechnieken eraan ten grondslag ligt. De tekst is gebaseerd op de traditionele zestiende-eeuwse zeemansgidsen, maar de kaarten vormen een geheel nieuw element, dat dit boek tot 's werelds eerste gedrukte zeeatlas maakt. Zowel voor de Nederlandse, Franse, Duitse en Engelse zeevaarders, als voor hun Spaanse en Portugese collega's was het tot ver in de zeventiende eeuw een onmisbaar hulpmiddel bij het navigeren langs de Europese kusten. Ook het folioformaat is een innovatie ten opzichte van het tot dan voor deze categorie gebruikelijke oblongformaat. De platen werden gegraveerd door Baptist en Johannes Deutecom, die de betrekkelijk simpele originelen transformeerden tot de fraaiste kaarten uit die periode. In het eerste deel wordt de portolaan kaart van Europa en het westelijk deel van Noord-Afrika gevolgd door 22 detailkaarten van delen van de Europese kust tussen de zuidpunt van het eiland Texel en Cadiz. Het een jaar later verschenen tweede deel bevat de kaarten van de kusten ten noorden van Texel. Alle kaarten hebben een schaal van 1 op 370.000. Lengte- en breedtegraden ontbreken. De kaarten, die ondanks de op detailpunten vereenvoudigde weergave van de kustlijn zeer duidelijk zijn, vermelden de resultaten van de dieptepeilingen, de loop van de vaargeulen, de bakens en de overige herkenningstekens als kerktorens en huizen die vanuit zee zichtbaar zijn. Ook de op alle kaarten aanwezige zeemonsters en tot in de details nauwkeurig afgebeelde schepen dragen bij tot het uiteindelijke, even levendige als functionele resultaat.
|
|
| Caerte
der Noordt custe van Engelandt Caerte ofte zee custen van Pruijssen Caerte van den Beldt Custe van Noorweghen met dat Landt Custe van Noorweghen tussen der Noess Custen van een deel van Denemarken De zeekuste Rontomme Oesel Deel van Scotlandt van Bambourg Die Custe van Lijfflandt Het wterste ofte Oosterste deel van de Oster zee Kuste vant Landt te Noortoosten Ludtlandt 2 |
Lutlandt Zee Caerte van de Custe van Lijfflandt Zee Caerte van de Sondt Zee Caerte vande Noordtcuste van Engelandt Zee Custen tusschen Dovere ende Zee Custen van Engelandt Zee custe van Sweeden Zee custe vant Landt van Pomeren ZeeCuste van Mekelenborch Zeecusten van Eijderste, Dithmers Zeecusten van Oost Vrieslandt |
| Chartae
Normandiae Custen van Vlanderen De Vermaerde Canael Titel Tvlie en Tmaersdiep Univerae Europae Zee Caerte van Engelants Eijndt Zee Caerte van Portugal Zee Caerte van Portugal 2 ZeeCuste met de Eijlanden van Bretaignen ZeeCuste van tLandt van Poictou ZeeCusten van Acason ende Biscaien |
ZeeCusten van Andaluzien ZeeCusten van Biscaijen ZeeCusten van Biscaijen 2 ZeeCusten van Bretaignen ZeeCusten van Engelandt ZeeCusten van Engelandt 2 ZeeCusten van Galissien ZeeCusten van Galissien 2 ZeeCusten van Galissien 3 ZeeCusten vant Landt van Argarbe ZeeKaerte van Bretaignen Zeeusche eilanden |